Stare Miasto to nie tylko historyczna część Warszawy. Trzeba pamiętać, że do końca XVIII wieku Warszawa obejmowała jedynie Stare Miasto, czyli tzw. Starą Warszawę. Nowe Miasto, zwane dawniej Nową Warszawą, zostało przyłączone za panowania ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wcześniej były to dwa odrębne miasta, każde z nich posiadało własny herb. Stara Warszawa Syrenkę, Nowa Warszawa Pannę z Jednorożcem. Podczas naszej wycieczki zobaczymy między innymi Zamek Królewski, dawniej zamek książąt mazowieckich. Stamtąd przejdziemy do archikatedry św. Jana, gdzie zobaczymy grobowce książąt mazowieckich. Zwiedzimy Muzeum Warszawy, gdzie możemy podziwiać zabytkową syrenkę, ocaloną z Powstania Warszawskiego. Przejdziemy przez Barbakan, który stanowił dawne fortyfikacje oddzielające Nową i Starą Warszawę. Zobaczymy zabytkowy dzwon na placyku Kanonia. Wreszcie zobaczymy serce Chopina, wmurowane w środku kościoła św. Krzyża.
-
01 ZAMEK KRÓLEWSKI
Zamek powstał na początku XIV wieku jako siedziba książąt mazowieckich. Gdy Warszawa w XVI wieku stała się jedną z rezydencji królewskich, król Zygmunt August dokonał jego przebudowy. Kiedy w 1569 roku stolica została przeniesiona do Warszawy, Zygmunt III Waza zakończył dzieło swojego poprzednika, przebudowując zamek w stylu wczesnego baroku i nadając mu ostateczny kształt. Powstała wtedy także wieża zegarowa, zwana zygmuntowską. Warto pamiętać, że zamek pełnił nie tylko funkcję reprezentacyjną, ale znajdował się tu również parlament i sądy. Zamek został całkowicie zniszczony w Powstaniu Warszawskim w 1944 roku. Odbudowywano go przez cały okres PRL-u, a ostatecznie ukończono prace w 1984 roku.
-
02 PAŁAC ŚLUBÓW
Nie każdy wie, że obecny Pałac Ślubów w przeszłości pełnił zupełnie inną funkcję. W XVIII wieku znajdowała się tam szkoła malarstwa Marcello Baciarellego, nadwornego malarza króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. To właśnie tutaj powstawały obrazy na zamówienie samego monarchy.
-
03 KATEDRA ŚW. JANA
Kościół powstał w samych początkach Warszawy, między XIII a XIV wiekiem, jako zwykły kościół parafialny. To tu przychodzili modlić się mieszczanie i książęta mazowieccy. W XIV wieku, za panowania księcia Janusza I, został rozbudowany w stylu gotyckim i uzyskał status katedry. Kościół rozbudowano w XVI wieku za panowania dynastii Jagiellonów. Wtedy też umieszczono tu najpiękniejsze rzeźby, obrazy i epitafia. Kościół był nie tylko miejscem kultu, ale również odbywały się tu ważne wydarzenia polityczne. To tutaj miały miejsce uroczystości przed rozpoczęciem sejmu. Przez wieki pełnił on nie tylko funkcje koronacyjne, ale również tu pochowano władców i biskupów. Pochowano tu również króla Stanisława Augusta, prymasa Stefana Wyszyńskiego i Marcello Baciarellego.
-
04 RYNEK STAREGO MIASTA
Rynek Starego Miasta jest najstarszym rynkiem Warszawy. Przez wieki koncentrowało się tu życie towarzyskie, gospodarcze i polityczne. W centralnej części rynku znajdował się ratusz, gdzie zarządzał burmistrz z rajcami miejskimi. Pod koniec XIX wieku, naprzeciwko ratusza, umieszczono rzeźbę syrenki, dłuta Konstantego Hegla. Choć uszkodzona częściowo w powstaniu warszawskim, odnowiona znajduje się obecnie w Muzeum Warszawy. Rynek otaczają kolorowe kamieniczki w stylu renesansowym. Na szczególną uwagę zasługuje kamienica pod Murzynkiem, która w XVII wieku należała do jednego z burmistrzów Starej Warszawy, spolonizowanego Włocha Jakuba Gianottiego. Nazwę swoją zawdzięcza głowie murzyńskiego dziecka, wyrzeźbionej na fasadzie. Prawdopodobnie wiąże się to z tym, że rodzina Gianottich prowadziła handel z krajami afrykańskimi.
-
05 BARBAKAN
Kiedy mówimy o Barbakanie, często mamy na myśli całość murów obronnych otaczających Stare Miasto. W rzeczywistości Barbakan stanowi bramę wjazdową, łączącą królewską Starą Warszawę i sąsiadującą Nową Warszawę. Jako pierwsze umocnienia, w XIII wieku, usypano wał ziemny wokół Starej Warszawy. Między XIV a XVI wiekiem powstały fortyfikacje murowane. Barbakan został zbudowany jako ostatni, w 1548 roku. Jego autorem był znany architekt działający na Mazowszu, Jan Baptysta z Wenecji. Nazwa Barbakan wywodzi się prawdopodobnie od włoskiego barba cane, co oznacza psią brodę. Jeśli przyjrzymy się bramie wjazdowej, rzeczywiście można dostrzec otwarty psie pysk, który zaprasza z biednych przedmieść wprost do królewskich włości. Zadaniem "psiaka" była szczególna obrona miasta w razie ataku. Do miasta można było dostać się przez Barbakan jedynie przez zwodzoną bramę, która była podnoszona nad fosą. Dodatkowo bramę pilnowali liczni łucznicy.
-
06 POMNIK WARSA I SAWY
Zgodnie z legendą, dawno temu nad Wisłą w małej chatce mieszkał rybak Wars z żoną Sawą. Pewnego dnia władca okolicznych dóbr, książę Ziemomysł, udał się do lasu na polowanie. W pewnym momencie niestety odłączył się od swojej świty i zgubił wśród leśnej kniei. Zbliżał się zmierzch, pora była, by wracał, lecz w gęstym lesie nie było ani żywej duszy. Kiedy błąkał się po lesie, udało mu się dotrzeć nad Wisłę do rybackiej chatki. Wars z małżonką ugościli go jedzeniem i napitkiem, a po wieczerzy oddali mu wolną izbę. Nazajutrz, po przebudzeniu, książę podziękował rybakowi i jego żonie za gościnę. W ramach podziękowań nadał im okoliczne ziemie, a z czasem, od ich imion, wyrosła nazwa miasta.
-
07 KANONIA
Kanonia w początkach Warszawy służyła jako cmentarz przykościelny, a drewniane domy wokół zamieszkiwali kanonicy służący w kościele św. Jana. Z czasem cmentarz został zlikwidowany, a kamienice przejęli mieszczanie. W centralnej części rynku można podziwiać zabytkowy dzwon z XVII wieku. Fundatorem dzwonu był najprawdopodobniej podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz. Początkowo przeznaczony do kościoła jezuitów w Jarosławiu, jego dźwięk nie brzmiał jednak zbyt pięknie, więc postanowiono go zdjąć. Przez wiele lat przechowywano go w różnych miejscach. Niestety, w 1915 roku, jeszcze podczas okupacji carskiej, dzwon został skradziony i wywieziony głęboko do Rosji. Na szczęście, po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, dzwon został zwrócony. Przez lata przechowywano go w Muzeum Narodowym w Warszawie. Dopiero w 1972 roku umieszczono go na staromiejskiej Kanonii, gdzie przyciąga swoim magicznym wyglądem liczne rzesze turystów.
-
08 KOŚCIÓŁ ŚW. ANNY
Kościół wybudowano w XV wieku na życzenie księżnej Anny Holszańskiej. Tutaj także osiedlili się bernardyni. Z kościołem nierozerwalnie związana jest postać Władysława z Gielniowa, mnicha znanego nie tylko z płomiennych kazań, ale także z tworzenia pięknych pieśni religijnych. Legenda głosi, że podczas jednego z kazań uniósł się ponad ambonę, po czym niebawem zmarł. Jego zwłoki spoczywają w kościele. Warto dodać, że Władysław z Gielniowa jest jednym z patronów Warszawy. Obecnie bernardyni już nie zamieszkują tego kościoła, który pełni funkcję kościoła akademickiego. Tutaj także papież Jan Paweł II kilkakrotnie spotkał się z młodzieżą.
-
09 HOTEL BRISTOL
Hotel został wybudowany na początku XX wieku dla pianisty i polityka Ignacego Jana Paderewskiego. Od samego początku był jednym z najsłynniejszych i najbardziej prestiżowych hoteli w Europie. Paderewski organizował tu liczne spotkania z politykami w Sali Malinowej, która przeszła do legendy. Hotel przetrwał wojnę w stanie niemal nienaruszonym. Wciąż działa i zaprasza znakomitych gości.
-
10 PAŁAC PREZYDENCKI
Pałac wybudowany w XVII wieku jako rezydencja hetmana królewskiego Stanisława Koniecpolskiego. Po jego śmierci przeszedł na własność kolejnych rodów arystokratycznych, Radziwiłłów i Lubomirskich. Pałac był nie tylko rezydencją kolejnych rodów magnackich, ale również miejscem wystawiania opery i przedstawień teatralnych. Gościli tu najznakomitsi władcy Europy, tacy jak car Aleksander I Romanow czy Napoleon Bonaparte. W XIX wieku, podczas okupacji rosyjskiej, był on oficjalną siedzibą namiestnika cara. W 1918 roku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, stał się oficjalną siedzibą rządu polskiego. Obecnie jest rezydencją prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
-
11 UNIWERSYTET WARSZAWSKI
Uniwersytet powstał w 1816 roku na wniosek cara Aleksandra I. Jednymi z inicjatorów powstania uczelni byli hrabia Stanisław Potocki i ksiądz dr Stanisław Staszic. Mimo, że w tym okresie Królestwo Polskie przynależało do Cesarstwa Rosyjskiego, posiadało ono pewną autonomię. Przykładem tego jest nie tylko powstanie uniwersytetu, ale też szeroko rozwinięta działalność kulturalna. Początkowo uczelnia posiadała jedynie wydziały: Prawa i Administracji, Medycyny, Filozofii, Teologii, Nauk i Sztuk Pięknych. Godłem, które zatwierdzono i obowiązuje do dziś, jest orzeł w koronie, którego otacza pięć gwiazd, symbolizujących pięć początkowych wydziałów. W lewej szponie trzyma gałązkę palmy, a w prawej lauru. Sam uniwersytet ulokowano przy Krakowskim Przedmieściu, przeznaczając na jego działalność pałacyki należące wcześniej do rodzin magnackich. Bibliotekę nowo powstałej uczelni rozlokowano w XVII-wiecznym Pałacu Kazimierzowskim. Tu też uprzednio rezydowali królowie z dynastii Wazów: Władysław IV i Jan Kazimierz. W XVIII wieku działała tu Szkoła Rycerska, powstała dla młodzieży z rodzin arystokratycznych. Ciekawym obiektem jest Szpital św. Rocha, wybudowany w stylu późnego baroku. Powstał on na początku XVIII wieku dla potrzeb bractwa św. Rocha. Jeszcze w XIX wieku mieściły się tu kliniki szkoły lekarskiej, a w okresie międzywojennym szpital miejski. Obecnie działa tu Instytut Kultury Polskiej, organizacje studenckie oraz przychodnia lekarska.
-
12 KOŚCIÓŁ P.W. ZNALEZIENIA ŚWIĘTEGO KRZYŻA
Wiadomo, że w początkach XVI wieku stała tu kapliczka, która z czasem przekształcona została w drewniany kościółek. W XVII wieku powstała na jego miejscu świątynia murowana w stylu późnego baroku. W 165 roku w kościele osiedlili się sprowadzeni z Francji przez Ludwikę Marię Gonzagę misjonarze. W czasie okupacji rosyjskiej w XIX wieku władze carskie usunęły Zakon Księży Misjonarzy, którzy wrócili tu dopiero po I wojnie światowej. Z Zakonem Księży Misjonarzy związany był ks. Piotr Gabriel Baudoin, znany powszechnie jako opiekun chorych, bezdomnych i porzuconych dzieci. Z jego inicjatywy powstał w Warszawie dom dla porzuconych dzieci i szpital im. Dzieciątka Jezus. Nie każdy wie, że w środku kościoła, w jednym z filarów, znajduje się urna z sercem Fryderyka Chopina.
-
13 POMNIK MIKOŁAJA KOPERNIKA
Mikołaj Kopernik jest powszechnie znany jako twórca heliocentrycznego modelu układu słonecznego. Nie każdy jednak wie, że był księdzem, ale także pełnił liczne funkcje publiczne. Był między innymi generalnym administratorem biskupstwa warmińskiego. Pomysłodawcą budowy pomnika Kopernika był ksiądz Stanisław Staszic, jeden z czołowych przedstawicieli polskiego Oświecenia. To on również założył Polską Akademię Nauk, naprzeciwko której powstał wkrótce postument tego wybitnego polskiego astronoma. Autorem pomnika był słynny duński rzeźbiarz Bertel Thorvaldsen. Jest to jedna z najsłynniejszych rzeźb Thorvaldsena, a jego kopie znajdują się w Chicago i Montrealu. Ostatecznego odsłonięcia pomnika dokonał w 1830 roku pisarz Julian Ursyn Niemcewicz. Na postumencie wyrzeźbiono złoconą inskrypcję „Nicolao Copernico grata patria” oraz jej polskie tłumaczenie: „Mikołajowi Kopernikowi rodacy”.




